İlkbaharda Paris’den Normandiya’ya doğru – III (Omaha Plajı, Pointe du Hoc ve Utah Plajı)
Normandiya'da Sessizliğin İçindeki Çığlık: Omaha Plajı'ndan Utah'a Unutulmayacak Bir Yolculuk
Çocukluğumun en unutulmaz anılarından biri, televizyon karşısında II. Dünya Savaşı belgesellerini izlemekti. O yıllarda siyah beyaz arşiv görüntülerinde denize doğru ilerleyen çıkarma gemilerini, sahile ulaşmaya çalışan askerleri ve gökyüzünü kaplayan uçakları büyük bir merakla seyrederdim. Sonrasında The Longest Day, The Longest Day, Saving Private Ryan, Band of Brothers gibi film ve diziler, tarihe olan ilgimi daha da artırdı. O zamanlar haritalar üzerinde gördüğüm Omaha, Utah ve Pointe du Hoc isimleri benim için yalnızca kitaplarda geçen yerlerdi. Bazı tarihî olayları gerçekten anlayabilmek için, yaşandıkları yerde birkaç dakika sessizce durmak gerekiyor.
Bazı yerler vardır; güzellikleriyle değil, yaşanmışlıklarıyla insanı derinden etkiler. Fransa'nın kuzeyindeki Normandiya kıyıları da tam olarak böyle bir coğrafya. Bugün huzur içinde dalgaların kıyıya vurduğu, çocukların kumlarda oynadığı bu sahiller, 6 Haziran 1944 sabahı tarihin en kanlı günlerinden birine tanıklık etti.
Normandiya'yı gezmek yalnızca bir seyahat değil, aynı zamanda insanlığın geçmişiyle yüzleştiği bir yolculuktur. Bu rota boyunca sadece müzeleri veya anıtları değil, savaşın geride bıraktığı sessizliği de dinlersiniz.
İlk Durak: Omaha Plajı
Normandiya denildiğinde akla ilk gelen yer hiç şüphesiz Omaha Plajı. Yaklaşık 8 kilometre uzunluğundaki bu sahil, Müttefik askerlerinin en ağır kayıpları verdiği çıkartma noktası olarak tarihe geçti.
Bugün plaja ilk baktığınızda sizi şaşırtan şey sessizlik oluyor. Deniz aynı deniz, kum aynı kum... Fakat burada yürürken insanın aklından tek bir düşünce geçiyor: Bir zamanlar bu sahilde binlerce genç asker, birkaç dakika içinde hayatlarının en zor kararlarını vermek zorundaydı.
Kıyıda yürürken zaman zaman Alman savunma siperlerinin kalıntılarıyla karşılaşıyorsunuz. Beton mevziler hâlâ denize bakıyor. Sanki yıllardır hiçbir şey değişmemiş gibi...
Omaha Beach Memorial Museum
Gezinize mutlaka Omaha Beach Memorial Museum ile başlamanızı öneririm. Burada döneme ait askeri ekipmanlar, üniformalar, haritalar, kişisel eşyalar ve fotoğraflar sergileniyor.
Müze, savaşın yalnızca askeri yönünü değil, insani tarafını da anlatıyor. Genç yaşta cepheye giden askerlerin mektupları, ailelerine yazdıkları son satırlar ve kişisel hikâyeleri ziyaretçiyi savaşın istatistiklerden ibaret olmadığını anlamaya zorluyor.
Colleville-sur-Mer Amerikan Mezarlığı
Omaha Plajı'ndan ayrılmadan önce mutlaka Colleville-sur-Mer Amerikan Mezarlığı'nı ziyaret edin.
Denize bakan yemyeşil bir tepenin üzerine kurulmuş bu mezarlıkta, sıra sıra uzanan beyaz mermer haç mezarlar insanı uzun süre sessiz bırakıyor.
Yaklaşık on bin askerin yattığı bu alanda isimler tek tek okunabiliyor. Kimisi henüz 18 yaşındaydı, kimisi ise evinde onu bekleyen bir eş ve çocuk bırakmıştı.
Burada en çok hissedilen duygu hüzün değil; savaşın anlamsızlığı oluyor.
Çünkü her mezar taşının ardında yarım kalmış bir hayat var.
Overlord Müzesi
Mezarlığın hemen yakınındaki Overlord Museum da görülmeye değer duraklardan biri.
Burada gerçek tanklar, zırhlı araçlar, toplar, askeri araçlar ve savaşın birebir canlandırıldığı sahneler bulunuyor.
Özellikle savaş teknolojisine ilgi duyanlar için oldukça etkileyici olsa da müzenin en çarpıcı yanı, savaşın ne kadar büyük bir lojistik mücadele olduğunu gözler önüne sermesi.
Omaha plajının güney ucunda Les Braves (Cesurlar) olarak bilinen anıt heykelleri D-Day çıkarması sırasında hayatını kaybeden Müttefik askerlerinin anısına dikilmiştir. Sanatçı Anilore Banon tarafından tasarlanan bu metal heykeller, özgürlük, umut ve kardeşlik gibi temaları temsil eder
Overlord Müzesi
Mezarlığın hemen yakınındaki Overlord Museum da görülmeye değer duraklardan biri.
Burada gerçek tanklar, zırhlı araçlar, toplar, askeri araçlar ve savaşın birebir canlandırıldığı sahneler bulunuyor.
Özellikle savaş teknolojisine ilgi duyanlar için oldukça etkileyici olsa da müzenin en çarpıcı yanı, savaşın ne kadar büyük bir lojistik mücadele olduğunu gözler önüne sermesi.
D-Day ve Çanakkale: Tarihin İki Büyük Çıkarması
Normandiya kıyılarında gezerken aklıma sık sık bizim tarihimizin en önemli dönüm noktalarından biri olan 1915 Çanakkale Savaşı geldi. Aralarında yaklaşık otuz yıl olmasına rağmen, Gelibolu Yarımadası ile Normandiya sahilleri birçok açıdan birbirini hatırlatıyor. İkisinde de denizden yapılan devasa çıkarma harekâtları, kıyıyı savunan kuvvetler ve binlerce gencin birkaç saat içinde hayatını kaybettiği çetin çatışmalar yaşandı.
Elbette askerî hedefler, taraflar ve savaşın genel koşulları birbirinden farklıydı. Çanakkale'de İtilaf Devletleri Osmanlı savunmasını aşmayı hedeflerken, Normandiya'da Müttefikler Nazi Almanyası'nın işgal ettiği Batı Avrupa'ya geri dönmeye çalışıyordu. Ancak her iki cephede de değişmeyen tek gerçek vardı: Savaşın bedelini en ağır şekilde genç insanlar ödedi.
Çanakkale'de bugün nasıl Anzak Koyu, Conkbayırı ve Şehitler Abidesi ziyaretçileri derin düşüncelere sürüklüyorsa, Normandiya'da da Omaha, Pointe du Hoc ve Utah aynı duyguyu yaşatıyor. Farklı milletler, farklı üniformalar ve farklı idealler... Ama geride kalan acı, özlem ve kayıplar birbirine şaşırtıcı derecede benziyor. Belki de bu yüzden, tarihî savaş alanlarını gezerken kazanan ya da kaybedenden çok, savaşın insanlığa ödettiği bedeli düşünmeye başlıyoruz.
Pointe du Hoc (Hac Tepesi)
Omaha ile Utah Plajı arasında yer alan Pointe du Hoc, Normandiya'nın en etkileyici noktalarından biri.
Yaklaşık 30 metre yüksekliğindeki sarp kayalıkların üzerinde bulunan Alman topçu mevzileri, Müttefikler için büyük bir tehdit oluşturuyordu.
Amerikan Ranger birlikleri, neredeyse dik sayılabilecek bu kayalıklara halatlar yardımıyla tırmanarak tarihin en cesur operasyonlarından birini gerçekleştirdi.
Bugün kayalıkların üzerinde dolaşırken devasa bomba kraterleri hâlâ görülebiliyor.
Toprak adeta ay yüzeyi gibi.
Beton sığınakların içine girdiğinizde ise savaşın ne kadar dar alanlarda, ne kadar büyük korkularla yaşandığını hissediyorsunuz.
Rüzgârın Atlantik'ten getirdiği serinlik bile burada farklı geliyor insana.
Belki de geçmişin sessiz tanığı olduğu için...
Yol Üzerindeki Küçük Kasabalar
Normandiya'nın en güzel yanlarından biri de küçük sahil kasabaları.
Vierville-sur-Mer, Saint-Laurent-sur-Mer ve Grandcamp-Maisy gibi yerleşimlerde mola vermek oldukça keyifli.
Taş evler, küçük kafeler ve deniz manzarası, biraz önce ziyaret ettiğiniz savaş alanlarıyla büyük bir tezat oluşturuyor.
Hayatın her şeye rağmen devam ettiğini görmek, bu yolculuğun en anlamlı taraflarından biri.
Son Durak: Utah Plajı
Normandiya çıkartmasının en başarılı noktalarından biri
Utah Plajı olarak kabul edilir.
Omaha'ya kıyasla burada kayıplar daha az yaşanmış olsa da yaşanan mücadele yine son derece zorluydu.
Bugün Utah Plajı daha sakin, daha geniş ve daha huzurlu bir atmosfere sahip.
Sahilde yürürken denizin sesi dışında neredeyse hiçbir şey duyulmuyor.
Utah Beach Landing Museum
Utah Beach Landing Museum, bölgenin en başarılı müzelerinden biri.
Çıkartmanın planlanışı, paraşüt birliklerinin görevleri, kullanılan çıkarma araçları ve hava operasyonları detaylı şekilde anlatılıyor.
Müzenin en dikkat çekici bölümlerinden biri ise gerçek bir B-26 Marauder bombardıman uçağının sergilendiği alan.
Savaşın teknik yönünü öğrenmek isteyenler kadar tarihi olayların nasıl geliştiğini anlamak isteyen ziyaretçiler için de oldukça doyurucu.
Normandiya'dan Ayrılırken
Burası cesaretin, fedakârlığın, umudun ve en önemlisi barışın değerini hatırlatan bir coğrafyadır.
Omaha'nın sessiz sahili, Pointe du Hoc'un yara izleri ve Utah'ın huzurlu kıyıları aynı hikâyenin farklı sayfalarıdır.
Bu rotayı gezerken sadece tarihi öğrenmezsiniz.
İnsan hayatının ne kadar değerli olduğunu, savaşın ise geride yalnızca sessizlik bıraktığını da hissedersiniz.
Belki de Normandiya'nın ziyaretçilerine vermek istediği en büyük mesaj budur:
Normandiya'dan ayrılırken çocukluğumda ekran karşısında hayranlıkla izlediğim o siyah beyaz görüntüler yeniden gözümün önünden geçti. O zamanlar bu sahiller bana yalnızca tarihin önemli bir sayfası gibi görünüyordu. Bugün ise biliyorum ki burası sadece bir savaş alanı değil; barışın ne kadar kıymetli olduğunu anlatan, sessiz ama çok güçlü bir hatırlatma. Belki de bu yüzden Normandiya'dan bavuluma koyduğum en değerli hatıra bir fotoğraf değil, savaşın kazananı olmadığını bir kez daha anlamış olmaktı.
Barış, geçmişi unutarak değil; onu hatırlayarak korunur.
Yorumlar