Bu Blogda Ara

30 Mayıs 2009 Cumartesi

NAZLI BİR MEYVE; ÇİLEK

NAZLI BİR MEYVE; ÇİLEK

Mevsim ve iklimin bu seneki gidişat ile ilgili olarak bu yıl güzel çilek yiyoruz. Günümüzde gelişmiş seracılık sayesinde market ve manavlarda kolaylıkla bulabildiğimiz çilek tüm pasta ve tatlılarda da yaygın olarak kullanılır. Nazlı bir meyvedir çilek. 18. yüzyılda Frezier adlı bir Fransız asker, görevli olarak Şili'ye gönderilir. Dönüşünde ilk kez bu ülkede yediği ve tadına doyamadığı küçük kırmızı renkli bir meyveyi, yani çileği Fransa'ya getirir. Oradan tüm dünyaya yayılan çilek, gülgiller familyasından geliyor. Sapları yerden fazla yüksek olmayıp çiçekleri beyaz olan bitkinin yemişleri önceleri pembe, geliştikçe de koyu bir renk alıyor. Çileğin yaklaşık 600 çeşidi olduğu biliniyor. Ülkemizde 6 çeşit çilek yetiştiriliyor. Bunlar; Frenk çileği, turfanda yetiştirilen sera çileği, Arnavutköy çileği, reçel yapımında da kullanılan Bursa çileği, Ereğli Osmanlı çileği ve ormanlarda yetişen yabani çilek.

Çilek bol çeşitli ekolojik şartlarda yüksek verim ve kalite gösteren çeşitlerinin ortaya çıkarılmasından sonra, büyük bir gelişme ve günümüzde bir çok ülkede ekonomik bir öneme sahip olmuştur. Köklerin % 90'ı toprağın 15'lik derinliğinde bulunur. Bir çilek çeşidinde ne kadar fazla yaprak var ise, o kadar fazla çilek salkımı oluşacak demektir. Çeşide ve çevre şartlarına bağlı olarak, ana bitkiden kollarla 100'ün üzerinde yavru bitki oluşabilir. Çilek tanelerinin şekli yetiştikleri iklim şartlarına ve çeşide göre değişiklik gösterebilmektedir. Çilekte tanelerin sertlik durumu pazarlama açısından önemlidir. Çiftçiler için pazar ve endüstriye uygun sert çeşitler avantajlıdır. Kışın sıcaklığı 8-10 derecenin altına düşen yerlerde, çilek bahçelerinin soğuktan zarar görmemesi için korunması gerekir. Bunun için en pratik yol, çilek sıralarının arası ve üzeri, buğday, çavdar sapı ve samanı ile yaklaşık 5-10 cm kalınlığında örtülür. İlkbaharda yeni yaprak gelişmesinin başlaması ile birlikte bitkilerin üzerindeki malç kaldırılmalıdır. Çilekler en uygun olum zamanında toplanmalıdır. Tamamen kırmızı renk alan çilek olgunlaşmış demektir. Çilek fazla olgunlaştığı takdirde pazar değeri fazla olmamakta ve nakliyatı da zor olmaktadır. Genellikle çilekler sofralık olarak kullanılacak ise her iki günde bir toplanmalıdır. En uygun toplama zamanı sabahın erken saatleridir. Toplanan çilekler hemen gölge bir yere taşınmalıdır. Taze olarak tüketilecek çilekler sap ve çanak yaprakları ile birlikte koparılmalıdır. Koparırken başparmak ve işaret parmağı ile meyve sapı tutulur ve meyve çanak yapraklarının 1 cm kadar üstünden koparılır. Çilekler 2 – 5 derecede 2 - 4 gün, 0 derecede 8 gün muhafaza edilebilir. Ambalajında, taşıma süresince meyveleri iyi bir halde koruyacak nitelikte yapılmış kutu veya sepetler şeklinde olmalı ve en çok net 500 gram meyve alacak büyüklükte olmalıdır.

Çilek bağışıklık sistemini güçlendirir. Vitamin açısından Limon ve Portakala oranla çilekte daha fazla C vitamini bulunur. A ve B vitaminleri ile kalsiyum, demir ve fosfor gibi mineral maddeleri bol miktarda içerir. Ayrıca çilek, çocuk felci, ağız ve deri yaralarını oluşturan bazı virüsler için de öldürücü bir etkiye sahiptir. Çileğin ciltteki sivilcelere de iyi geldiği söylenir. İdrar söktürücü, ayrıca romatizma ve gut hastalığı ağrılarını azaltan bir etkiye de sahiptir. Ateş düşürücü etkisi yanında, sinirleri kuvvetlendirip, bağırsak kurtlarını da döker. Çilek son derece güçlü bir etkiye sahip olduğu için bazen insanlar bu meyvenin besin etkisine alerjiyle tepki verebilir. Bu tepki “Çilek Alerjisi” olarak tanımlanır.

Mevsimi çok kısa süren çilek en dayanıksız meyvelerden biridir ve ancak 2 gün zor dayanır. Çileği satın alırken dikkat edeceğiniz noktalara gelince. Canlı kırmızı renkli ve lekesiz olanları seçin. Paketlerde satılanları kontrol ederek alın. Satın aldıktan hemen sonra tüketin. Buzdolabında 1-2 gün saklayacaksanız saplarını koparmadan ve yıkamadan geniş bir kâse içinde saklayın. Çilekleri yıkarken saplarını ayıklayın. Akarsuyun altında hızla yıkayıp süzün. Çileği 1 yıl süreyle dondurarak saklayabilirsiniz. Bunun için taze, sert ve olgun olanları buzlu suda iyice yıkayın. Saplarını temizleyip kâğıt havlu ile kurulayın. Havası mümkün olduğunca alınmış bir kap veya poşetlere doldurup derin dondurucuya yerleştirin. Kışın pasta ve tatlılarınızda kullanabilirsiniz.

Hiç yorum yok: